Yayın tarihi:

Çocuğunuzun zorlandığını fark ettiğinizde ona destek olmak isteyebilir, fakat konuyu nasıl açacağınızı bilemeyebilirsiniz. Ergenin aklında ise başka sorular olabilir: “Neden gitmem gerekiyor?”, “Orada ne konuşacağız?”, “Anlattıklarımı ailem öğrenecek mi?” İlk adımı planlarken bu sorulara da yer açabilirsiniz.

Konuşmaya gözlemlediğiniz durumdan başlayın

Neler yaşadığını bildiğinizi varsaymadan, merak ederek dinlemeyi deneyin. Açık uçlu sorular ve yargılamayan bir dil, ergenin kendini anlatmasına alan açabilir. [1]

Örneğin şöyle başlayabilirsiniz: “Son zamanlarda okuldan geldiğinde çok yorgun olduğunu söylüyorsun. Senin için nelerin zor olduğunu anlamak istiyorum.” Ardından hemen çözüm önermek yerine yanıtını dinleyin. Konuşmayı yalnızca notlar veya davranışlar üzerinden sürdürmemeye çalışın; onun ne hissettiğini ve neye ihtiyaç duyduğunu da sorun.

Danışmanlık önerisini bir tartışmanın ortasında yaptırım gibi sunmak yerine, destek arama isteğinizi açıkça ifade edebilirsiniz: “İkimizin de zorlandığı yerler var. Bir uzmandan yardım almayı konuşabilir miyiz?” Bu cümleler birer örnektir; kendi ilişkinize ve konuşma biçiminize uyarlayabilirsiniz.

Görüşmek istemiyorsa ne konuşabilirsiniz?

İlk tepkinin arkasındaki kaygıyı anlamaya çalışın. Ne olacağını bilmemek, yargılanacağını düşünmek veya konuşulanların kimlerle paylaşılacağını merak etmek farklı sorular gerektirir. “Bu fikirde seni en çok düşündüren ne?” diye sorabilir, yanıtını hemen değiştirmeye çalışmadan dinleyebilirsiniz. [1]

Uzmanın özgeçmişine birlikte bakmak ve ergenin sormak istediği soruları not etmek, görüşmenin ne olduğuna dair konuşmayı somutlaştırabilir. Sizinle konuşmakta zorlanıyorsa güvendiği başka bir yetişkinle iletişim kurması da destek sağlayabilir. [2]

Katılım konusunda güçlük sürüyorsa bir uzmana kendi gözlemlerinizi ve nasıl ilerleyeceğinize ilişkin sorularınızı iletebilirsiniz. Güvenlikle ilgili acil bir risk varsa yardım aramayı ertelemeyin.

İlk görüşmeye kim katılır?

Değerlendirmede ergenin yaşadıklarıyla birlikte gelişim öyküsü, aile ve arkadaş ilişkileri, okul yaşamı ve önceki destekler ele alınabilir. Ebeveynin gözlemleri de bu tabloyu anlamaya katkı sağlar. [3]

İlk randevuyu alırken görüşmeye kimlerin katılacağını ve ergenle ayrı görüşme planlanıp planlanmadığını sorun. Her merkezin ve uzmanın çalışma düzenini aynı kabul etmeyin. Ergene önceden açıklamak istediğiniz ayrıntıları da uzmanla netleştirebilirsiniz.

Gizlilik hakkında açık sorular sorun

“Konuşulan her şeyi öğrenebilecek miyim?” veya “Aileme hiçbir şey anlatılmayacak mı?” sorularına varsayımla yanıt vermek yerine, görüşmenin başında gizlilik çerçevesini uzmanla konuşun.

  • Ebeveyne hangi konularda, nasıl bilgi verilecek?
  • Ergenle yapılan görüşmelerin mahremiyeti nasıl korunacak?
  • Güvenlikle ilgili bir kaygı ortaya çıkarsa nasıl ilerlenir?
  • Okulla veya başka bir uzmanla iletişim gerekirse süreç nasıl açıklanır?

Bu sorular, hem ebeveynin hem ergenin ne bekleyebileceğini anlamasına yardımcı olacak bir konuşma başlangıcıdır. Randevu öncesinde ergenin sorularını da listeye ekleyebilirsiniz.

Ebeveyn süreçte nasıl destek olabilir?

Ebeveyn katılımının nasıl düzenleneceği, evde nelerin desteklenebileceği ve ilerlemenin nasıl değerlendirileceği uzmanla konuşulabilir. Destek planı, değerlendirmede ortaya çıkan ihtiyaçlara göre şekillenir. [3]

Görüşme sonrasında “Neler anlattın?” diye ayrıntı istemek yerine, “Görüşmeye gitmek senin için nasıldı?” gibi bir soruyla deneyimine alan açmayı deneyebilirsiniz. Evde yapılması önerilen değişiklikleri de birlikte netleştirin: Kim ne yapacak, ne zaman yeniden değerlendireceksiniz? Ebeveyn olarak sizin zorlandığınız noktaları paylaşmanız da bu konuşmanın bir parçası olabilir.

Ne zaman destek aramalı?

Duygusal veya davranışsal güçlükler devam ediyor, belirgin sıkıntı yaratıyor ya da okul, arkadaşlık ve aile yaşamını etkiliyorsa profesyonel değerlendirme yararlı olabilir. Kendine veya başkasına zarar verme düşüncesi ya da güvenli olmayan davranışlar söz konusuysa gecikmeden yardım alın. Acil tehlikede Türkiye’de 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. [3] [4]

İstanbul’da görüşme planlamak

Deniz Psikoloji’nin Maltepe’deki merkezinde sunulan hizmetleri ve uzmanlarımızın çalışma alanlarını inceleyebilirsiniz. Ergen danışmanlığı, ilk görüşmeye katılım ve randevu koşulları hakkında bilgi için 0216 347 54 29 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Uzman seçerken hangi soruları sorabileceğinizi uzman seçimi rehberimizde bulabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. NHS. Talking to your teenager. Yargılamadan dinleme ve açık sorularla iletişim.
  2. NHS. Talking to your child about feelings. Güvenilen yetişkinlerin desteği.
  3. National Institute of Mental Health. Children and Mental Health: Is This Just a Stage?. Değerlendirme, ebeveyn katılımı ve destek gereksinimi.
  4. T.C. İçişleri Bakanlığı. 112 Acil Çağrı Merkezi.

Kaynaklara erişim: 15 Eylül 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel değerlendirme yerine geçmez.