Son güncelleme:
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), düşünceler, duygular, bedensel duyumlar ve davranışlar arasındaki ilişkileri ele alan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu alanlar birbirini etkiler. Amaç, kişiyi zorlayan döngüleri birlikte anlamak ve günlük yaşamda uygulanabilecek farklı yollar geliştirmektir. [1]
Bir döngü nasıl oluşabilir?
Örneğin bir kişi toplantıda hata yapacağından kaygılandığında konuşmaktan kaçınabilir. Kaçınmak o anda rahatlatırken bir sonraki toplantıyı daha zor hale getirebilir. Görüşmede hem kişinin aklından geçenler hem de kaçınma davranışı ele alınabilir. Bu, her sıkıntının “yanlış düşünmekten” kaynaklandığı anlamına gelmez; yaşanan olayların ve içinde bulunulan koşulların etkisi de önemlidir. [1]
Seanslarda neler yapılır?
Başlangıçta güçlükler ve beklentiler konuşulur, birlikte hedef belirlenir. Duruma göre düşünceleri fark etme, kanıtları değerlendirme, kaçınılan etkinliklere aşamalı yaklaşma veya davranış denemeleri kullanılabilir. Geçmiş deneyimler, bugünkü güçlükleri anlamaya katkı sağladığında ele alınır. BDT yalnızca “olumlu düşünme” alıştırması değildir. [1] [2]
Görüşmeler arasındaki çalışmalar
Öğrenilenleri günlük hayatta denemek sürecin bir parçası olabilir. Küçük bir gözlem kaydı tutmak veya birlikte planlanan bir davranışı denemek buna örnektir. Çalışmalar kişinin yaşamına ve kapasitesine uygun biçimde belirlenir; zorlanılan noktalar sonraki görüşmede konuşulur. Yapılamayan bir uygulama, kişinin başarısız olduğu anlamına gelmez. [2]
Hangi durumlarda ve ne kadar süreyle?
BDT; depresyon, çeşitli kaygı bozuklukları ve OKB gibi durumlarda kullanılan yaklaşımlardandır. Uygulanan teknikler ve destek planı soruna göre değişir. Herkes için aynı seans sayısı, sonuç veya tekrar etmeme güvencesi verilemez. Değerlendirme sonucunda farklı bir psikoterapi veya hekim tarafından planlanan başka bir destek de önerilebilir. [2]
Süreç bittikten sonra
Görüşmelerin sonunda kazanılan becerilerin nasıl sürdürüleceği, zorlanma işaretlerinin nasıl fark edileceği ve yeniden ne zaman yardım istenebileceği konuşulabilir. İlerleme beklenen düzeyde değilse bunun da açıkça ele alınması gerekir. [2]
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel değerlendirme veya destek yerine geçmez.
Doç. Dr. Alper Çuhadaroğlu
Psikoterapist